कक्षा ९ को नेपाली प्रश्नपत्रको नमुना नयाँ पाठ्यक्रम अनुसार
कक्षा : नौ पूर्णाङ्क : ७५
विषय : नेपाली समय : २ घण्टा १५ मि. उत्तीर्णाङ्क : ३०
१. समूह ‘क’ मा दिइएका शब्दहरुको अर्थ समूह ‘ख’ बाट पहिचान गरी जोडा मिलाउनुहोस् । २
समूह ‘क’ समूह ‘ख
प्रतिमा आश्चर्यमा परेको
विस्मित राम्रो
सम्यक सालिक
विभूषण खारेज
अलङ्कार
समीर
२. कोष्ठकमा मिल्ने शब्द छानी तलका खाली ठाउँमा भर्नुहोस् । २
क) ‘द्रुम’ को अर्थ .............होइन । (घर, वन, जङ्गल)
ख) ‘परोक्ष’ को विपरीतार्थक ..........होइन । (प्रत्यक्ष, अप्रत्यक्ष, समक्ष)
ग) ‘आँखा’ का पर्यायवाची शब्द ............हो । (ललाट, कर्ण, नयन)
घ) ...................श्रुतिसमभिन्नार्थी शब्द हुन् । (चिर–चीर, कीर्ति–सुकीर्ति, चिर–पिर)
३. अर्थ स्पष्ट हुने गरी वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् । २
प्रदूषण, दुनो सोझ्याउनु
४. तल दिइएको वाक्यलाई शुद्ध पारी सार्नुहोस् : २
क) सामाजीक अवस्था राम्रो भयेमा मात्र देशले उन्नतीको शिखर चूम्न सक्छ ।
ख) तल दिइएका शब्द समूहबाट शुद्ध शब्द छानी लेख्नुहोस् । १
(अ) i. सारांश ii. साराम्श iii. षारांश iv. शारांश
(आ) i. मात्रिभूमि ii. मातृभुमि iii. मातृभूमि iv. मात्रृभूमी
५. रेखाङ्कित शब्दहरुको पदवर्ग छुट्याउनुहोस् : ३
प्रकृतिको विनाश गर्न खोज्ने मानिस हो, तथापि सबै मानिस त्यति पापी र अधर्मी कहाँ छन् र ?
६. क) तलका उपसर्ग र प्रत्यय लगाई एक एकओटा शब्द बनाउनुहोस् । २
उपसर्ग : अति, कु
प्रत्यय : इक, तव्य
ख) समास र विग्रह गर्नुहोस् : १
सप्तर्षि, निलो कण्ठ भएको
७. कोष्ठकमा दिइएको धातु र संकेतका सहायताले वाक्य पूरा गर्नुहोस् । २
क) छोरीले हामीलाई ................। (बोलाउ : अज्ञात भूत)
ख) उमेशले आफ्नो पाठ ............। (पढ् : पूर्ण भविष्यत्)
ग) हामी विद्वान ..........................। (बन् : इच्छार्थक)
घ) तिमीहरु बजारमा ................। (बस् : पूर्ण वर्तमान)
८. कोष्ठकको दिइएको संकेतको आधारमा वाक्य परिवर्तन गर्नुहोस् । ४
क) परीक्षामा राम्रो लेखियो । (कर्तृवाच्य)
ख) तिमीहरु देशका असल नागरिक हौ । (प्रथम पुरुष)
ग) विद्यार्थीहरु गृहकार्य गर्छन् । (प्रेरणार्थक)
घ) उसले कहिल्यै जित्दैन । (करण)
९. पूर्ण भूतकालका क्रियाको प्रयोग गरी तिन वाक्यमा आफूले गरेको अविष्मरणीय कामको बारेमा वर्णन गर्नुहोस् । ३
१०. तल दिइएको अनुच्छेद पढी सोधिएका प्रश्नहरुको छोटो उत्तर लेख्नुहोस् : ५
जलस्रोतका दृष्टिले नेपाल धेरै धनी राष्ट्र हो । यहा“को अपार जल सम्पदाको प्रयोग गर्नाले नेपालको आर्थिक विकासमा ठूलो टेवा पुग्छ । मुलुकको सर्वाङ्गीण विकासका लागि अर्थतन्त्रको महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने भएकाले यहा“का नदीनालाबाट विद्युत शक्तिको उत्पादन गरी विदेशी मुद्रा आर्जन गर्नेतर्फ सरकारी स्तरबाट योजना तर्जुमा गरी त्यसतर्फ विशेष कार्यक्रम निर्धारण गरिनुपर्दछ । नेपालका ६ हजारभन्दा बढी नदीनालाहरुबाट विद्युत शक्तिको उत्पादन गरी आफूलाई चाहिनेभन्दा बढी विद्युत शक्ति अन्य राष्ट्रहरुलाई बिक्री गरी त्यसबाट आर्जित आयबाट राष्ट्र निर्माणका हरेक क्षेत्रमा लगाउन सकिन्छ ।
प्रश्नहरु :
(क) माथिको गद्यांशबाट २ ओटा विशेषण शब्दहरु टिप्नुहोस् ।
(ख) ‘अ’ उपसर्गबाट २ ओटा शब्द निर्माण गरी तिनीहरुको बनोट देखाउनुहोस् ।
(ग) ‘भूमिका’ र ‘मुद्रा’ शब्दको अर्थ खुल्ने गरी वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् ।
(घ) जलस्रोतको दृष्टिले नेपाल कस्ता देश हो ?
(ङ) आय आर्जन गर्ने उपाय के हो ?
११. तल दिइएको अनुच्छेद पढी सोधिएका प्रश्नहरुको उत्तर लेख्नुहोस् । ५
दशैं जेजस्तो गरेर पनि मनाउनका लागि लुगा कपडा किन्नुपर्छ, मिठो मसिनो न खानुपर्छ भन्ने मान्यता एकदमै गलत हो । यही नकारात्मक मानसिकताका कारण आज हामी घर आ“गनमा दशैं दशाको दशैं र अनावश्यक तडकभडकको दशैं हुने गरेका छ । आफ्नो गच्छेअनुसारको खाने खुवाउने होइन ऋण गरेरै भए पनि अनावश्यक खर्च गर्नैपर्छ भन्ने भएको छ । दशैंको स्वच्छ र सबल सँंस्कृतिक पक्षको दुरुपयोग तपाइ“ हामीबाट भैरहेका कुरालाई कदापि नकार्न मिल्दैन । वास्तवमा दशैंभित्र भएको धार्मिक महत्त्वका कुराहरु पनि दशैंभित्र भएको तथ्यलाई नकार्न मिल्दैन । अहिलेको परिस्थितिलाई मात्र आधार मानेर यस पर्वलाई मूल्याङ्कन गर्ने हो भने दशैंका राम्रा पक्षहरु छुट्छन् । यसभित्र राम्रा आचरणका कुराहरु छन् । नारीलाई आदरभाव दर्शाउने, पाप र धर्मका कुराहरु नैतिकता र सद्भावका कुराहरु पनि यसमा छन् । यी सारा कुरा बिर्सिए हामी अनावश्यक देखासिकी गर्दैछौं ।
प्रश्नहरु :
क) कस्तो मान्यता एकदमै गलत हो ?
ख) आजकालको दशैं कस्तो हुने गरेको छ ?
ग) नेपाली जनमानसमा कस्तो मान्यताले जरा गाडेको छ ?
घ) दशैंका राम्रा पक्षहरु के के हुन् ?
ङ) ‘सद्भाव’ र ‘आचरण’ शब्दको अर्थ लेख्नुहोस् ।
१२. तलको अनुच्छेद राम्ररी पढी चार ओटा बुँदा टिप्नुहोस् र एक तृतीयांशमा सारांश लेख्नुहोस् । २+३=५
मानव बेचबिखबाट पीडित मानिसहरुलाई उपयुक्त क्षतिपूर्ति दिलाउने काम सुरु गर्नुपर्छ । पीडितहरुलाई पुनस्र्थापनाका लागि आवश्यक योजनाहरु ल्याउनुपर्छ । रोजगारीको अवसर दिलाउनुपर्छ । पारिवारिक पुनर्मिलन गराउने र समाजमा समायोजन गराउने जस्ता कार्यहरुमा जोड दिनुपर्छ । हरेक सचेत मानिसले मानव बेचबिखन जस्तो अमानवीय दुष्कार्यका विरुद्ध लाग्नुपर्छ । परिर्वन आफैंबाट सुरु गर्नुपर्छ । यस अर्थमा हरेक सचेत विद्यार्थीका नाताले मानव बेचबिखन विरुद्धको अभियानमा आजैदेखि सक्रिय रहने प्रण गर्नुपर्छ ।
१३. तलका मध्ये कुनै एक प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् ।
क) दिइएका बुँदाहरका आधारमा एउटा जीवनी लेखी शीर्षक पनि दिनुहोस् : ४
नाम : लेखनाथ पौड्याल
जन्म : वि.सं. १९४१ पौष शुक्ल एकादशी
जन्मस्थान :अर्घाैं अर्चले, कास्की
पितामाता : दुर्गादत्त पौड्याल र वसुन्धरादेवी पौड्याल
शिक्षा : संस्कृतमा मध्यमा
योगदान : हलन्त बहिष्कार आन्दोलन
पहिलो कविता : शृङ्गार पच्चिसी र मनषाकर्षिणी
कृतिहरु : कविता सङ्ग्रह : लालित्य भाग १ र २,
खण्डकाव्य ऋतु विचार, बुद्धि विनोद, मेरो राम
नव्यकाव्य : तरुण तपसी
नाटक : भतृहरि निर्वेद
प्रथम आधुनिक कवि,
माध्यमिक र आधुनिक दुवै कालमा कविता रच्ने कवि,
परिष्कारवादी कवि,
प्रकृति र वेदान्त दर्शनको बेजोड चित्रण
२००८ मा कवि शिरोमणि उपाधिबाट सम्मानित
मृत्यु : २०२२ फाल्गुन ७ गते ।
ख) बाल बालिकालाई बजारिया खाना खाजाका रुपमा नदिई घरेलु खानेकुरामा नै जोड दिन आग्रह गर्दै गाउँमा खेती गरी बस्नु भएका मामालाई चिठी लेख्नुहोस् ।
१४. कुनै एक उद्धरणको सप्रसङ्ग व्याख्या गर्नुहोस् । ४
क) चपाउँदै मस्त भएर बेसरी
कुहू कुहू गर्दछ त्यो घरी घरी
ख) मानिसमा मात्र होइन, अन्य प्राणीमा पनि सेवको पैचौं तिर्ने प्रवृत्ति पाइँदो रहेछ ।
१५. तलका मध्ये कुनै दुईको संक्षिप्त उत्तर दिनुहोस् । ८
क) कल्पलताले अनारमा हिरा फलेको देखाउन छिमेकीलाई बोलाइन् र पोल्टामा भएको हिरा देखाइन् । हिरा देखेपछि छिमेकीहरु पनि छक्क परे । ‘यी कल्पलताले यति धेरै हिरा कहा“ पाइन् होला’ भनी उनीहरु एक आपसमा हेराहेर गर्न थाले । कल्पलताले उनीहरुलाई अनारको वृत्तान्त सुनाइन् । यी कुरा सुनेपछि छिमेकीहरुले उनलाई भने, ‘हेर, यो तिम्रो परीक्षण हो । तिम्रो धैर्य र श्रमप्रतिको आस्था पनि हो । यो तिमीले गरेको सेवाको फल हो । ढुकुरले समेत तिम्रो परीक्षण गर्यो। तिम्रो सेवाबाट खुसी भएर तिम्रो इच्छा पुरा गराउन उसल यो फल तिमीलाई दियो । ‘सेवा गरे मेवा मिल्छ’ भनेको यही त हो नि ।’’ छिमेकीका यी कुरा सुनेर कल्पलता गम्भीर भइन् र भनिन्, ‘हो रहेछ, साँच्चै ईश्वर भनेको यही त होला नि ! ईश्वरले देख्छन्, दुःख गरे सुख पाइन्छ भनेको छ साँचो रहेछ । मानिसमा मात्र होइन, अन्य प्राणीमा पनि सेवाको पैंचो तिर्ने प्रवृत्ति पाइँदो रहेछ । ढुकुरलाई मैले बचाएँ । उसले त मलाई त्यसभन्दा पनि धेरै माया दिएर गयो ।’’
प्रश्नहरु :
क) कल्पलताको छिमेकीका बारेमा बताउनुहोस् ।
ख) माथिको प्रसङ्गबाट कस्तो शिक्षा पाइन्छ ?
ख) मधेसको पवित्र छठ र त्यहीँ जानकी माटाको चन्दन लगाउँदै
सष्णिुताको यात्रा सुरु गरौं
गाउँदा गाउँदै जहा रोकेका थियौं सेलोको भाका
त्यहींबाट गाउँदै बन्धुत्वको गीत
उज्यालोको यात्रा सुरु गरौं
प्रश्नहरु :
क) ‘सहिष्णुताको यात्रा’ भन्नाको के हो ?
ख) माथिको कवितको मूल भाव लेख्नुहोस् ।
ग) श्री ३ चन्द्र शमशेरले टुँडिखेलमा आयोजित समारोहमा नेपालबाट दास मुक्त भएको घोषणा गरे । पशुपतिनाथको ढुकुटीबाट छत्तिस लाख सत्तरी हजार रुपैयाँ झिकेर मालिकहरुलाई दासदासीको मूल्य चुक्ता गरियो । यसरी नेपालभरिबाट उनन्साठी हजार आठ सय त्रिपन्न दासदासीहरु मुक्त भए ।
दासप्रथा उन्मूलनको घोषणापछि चन्द्र शमशेर आनन्दले निदाउन थाले । छ्याङ्ग उज्यालो हुँदासम्म पनि उनी मस्त निदाइरहेका हुन्थे ।
प्रश्नहरु :
क) नेपालमा दासप्रथाको उन्मूलन कसरी भयो ?
ख) माथिको गद्यांशमा चन्द्र शमशेरको कस्तो स्वभावको चर्चा गरिएको छ ?
१६. ‘म को हु’ निबन्धमा निबन्धकारले चोरी गर्ने कुराप्रति तपाइ“को सहमति वा असहमति के छ ?
तर्क दिनुहोस् । ४
१७. कुनै एक प्रश्नको लामो उत्तर लेख्नुहोस् : ८
क) जीवनमा प्राप्त अवसरले मानिसलाई प्रगति मार्गमा डोर्याउछ भन्ने कुरालाई रामशरण दर्नालको जीवनीका आधरमा पुष्टि गर्नुहोस् ।
ख) ‘वसन्त कोकिल’ कवितामा कविले प्रकृतिकाके वर्णन कुन रुपमा गरेका छन्, विवेचना गर्नुहोस् ।
१८. कुनै एक शीर्षकमा कम्तीमा १५० शब्दमा नघटाई निबन्ध लेख्नुहोस् । ८
क) मेरो राष्ट्र : मेरो गौरव
ख) समयको सदुपयोग
ग) सीपमूलक शिक्षा र आत्मनिर्भरता
समाप्त
No comments:
Post a Comment